Sprawozdawczość finansowa w postępowaniach upadłościowych w Polsce

Prof. dr hab. Gertruda Krystyna Świderska,
    artykuł wygłoszony na konferencji nt. Postępowanie wtórne i Sprawozdawczość finansowa w upadłościach w Polsce i w krajach Unii Europejskiej zorganizowanej przez Portal BANKRUT S.A., Ogólnopolską Federację Stowarzyszeń Syndyków i Likwidatorów oraz Ministerstwo Sprawiedliwości w dniach 8-11.06.2005r.

Wstęp

    Nadrzędnym celem postępowania upadłościowego jest zagwarantowanie wierzycielom niewypłacalnego przedsiębiorcy zaspokojenia ich wierzytelności w najwyższym stopniu. Zaspokojenie wierzycieli nie jest jedynym celem prawa upadłościowego i naprawczego. W art. 2 wyrażony jest postulat, aby w wyniku postępowania upadłościowego przedsiębiorstwo dłużnika zostało zachowane . Ogłoszenie upadłości wiąże się z obowiązkiem sporządzenia sprawozdania finansowego. Termin i odpowiedzialność za sporządzenie sprawozdania finansowego zależy od opcji upadłości. Obowiązek sporządzania sprawozdania finansowego (zgodnie z Ustawą o rachunkowości ) ciąży na wszystkich jednostkach prowadzących księgi rachunkowe. Celem referatu jest próba odpowiedzi na pytania:

  1. komu i czemu ma służyć sprawozdanie finansowe w jednostce niezagrożonej upadłością;
  2. komu i czemu ma służyć sprawozdanie finansowe w jednostce, w której ogłoszono upadłość z możliwością zawarcia układu;
  3. komu i czemu ma służyć sprawozdanie finansowe w jednostce, w której ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, oraz wskazanie na problemy jakie występują przy sporządzaniu sprawozdań w jednostkach, w których ogłoszono upadłość.

Podsumowanie

Ogłoszenie upadłości wiąże się z obowiązkiem sporządzenia sprawozdania finansowego. Sprawozdanie to powinno więc dostarczyć informacji, które stanowiłyby wiarygodny materiał dla sądu do oceny stanu masy upadłości i przypuszczalnym wyniku postępowania upadłościowego. Inne cele stawiane są przed sprawozdaniami jednostek niezagrożonych upadłością. W pierwszym przypadku syndyk uzyskuje informacje o masie upadłości, w drugim przypadku inwestor podejmuje w oparciu o sprawozdanie finansowe decyzję, czy ulokować swoje środki w spółce, czy wycofać. Cele są zupełnie inne, o czym świadczą także wymagania sprawozdawcze wynikające z Ustawy puin , a więc :

  • spis inwentarza z oszacowaniem poszczególnych jej składników (art. 68,69 i 306);
  • plan likwidacyjny(art. 306);
  • preliminarz wydatków postępowania upadłościowego uwzględniający koszty likwidacji masy (art. 306);
  • sprawozdanie finansowe (art. 307);
  • pisemne sprawozdanie o stanie masy upadłości i o możliwości zaspokojenia wierzycieli (art. 307 ust 2);
  • sprawozdanie okresowe z wykonanych czynności oraz rachunkowe (art. 168 ust 1);
  • listę wierzytelności (art. 244 i 245-254);
  • plany podziałów sum uzyskanych ze zbytu rzeczy obciążonych rzeczowo (art. 336);
  • plan podziału funduszy masy upadłości (art. 337,339,347);
  • sprawozdanie ostateczne po zakończeniu czynności w postępowaniu upadłościowym (art. 168 ust 1).

Brak jest spójności pomiędzy ustawą o rachunkowości i ustawą prawo upadłościowe i naprawcze. Różnice dotyczą wielu elementów, w tym na przykład pozycji aktywów i zobowiązań uwzględnianych w bilansie, zasad wyceny składników majątkowych itd.

Różnice te wskazują na potrzebę dopracowania zasad sporządzania sprawozdawczości jednostek postawionych w stan upadłości.